Theo báo cáo mới công bố của Bộ Nội vụ, tính đến hết quý IV/2025, Việt Nam có khoảng 53,8 triệu người trong lực lượng lao động. Trong số này, 52,7 triệu người đang làm việc mức tăng hơn 650.000 người so với cùng kỳ năm trước. Đây được xem là mức phục hồi tích cực trong bối cảnh doanh nghiệp vừa trải qua giai đoạn sàng lọc, tái cơ cấu để thích ứng với chi phí đầu vào và nhu cầu thị trường biến động.
Khác với giai đoạn trước phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp, bức tranh lao động hiện nay nghiêng mạnh về khu vực dịch vụ và công nghiệp. Dịch vụ chiếm hơn 40% tổng việc làm, trong khi công nghiệp xây dựng chiếm gần 34%. Tỷ trọng lao động nông – lâm – thủy sản tiếp tục thu hẹp, còn khoảng một phần tư. Sự dịch chuyển này phản ánh xu thế đô thị hóa và vai trò ngày càng lớn của chuỗi cung ứng, sản xuất chế biến.
Bức tranh lao động hiện nay nghiêng mạnh về khu vực dịch vụ và công nghiệp (Ảnh Kinh tế đô thị)
Một điểm đáng chú ý là thu nhập của người lao động đã cải thiện, đạt trung bình 8,7 triệu đồng/tháng, tăng gần 4% so với quý trước. Cùng với đó, tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ tiến sát mốc 30%. Tuy nhiên, khoảng cách giữa lao động có kỹ năng và lao động phổ thông vẫn rất rõ rệt.
Mặt trái của sự phục hồi là tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm chưa hoàn toàn được giải quyết. Hơn 1 triệu người vẫn đang thất nghiệp, tỷ lệ chung khoảng 2,22%. Ở đô thị, áp lực lớn hơn do cạnh tranh việc làm cao. Đáng quan ngại nhất là nhóm 15–24 tuổi, với tỷ lệ thất nghiệp trên 9%. Khoảng 1,4 triệu thanh niên không đi làm, không học tập và cũng không tham gia đào tạo – nhóm dễ bị “kẹt lại” khi thị trường lao động đòi hỏi kỹ năng ngày càng cao.
Dữ liệu về bảo hiểm thất nghiệp cho thấy phần lớn người nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thuộc nhóm không có bằng cấp, chứng chỉ. Điều này cho thấy rủi ro mất việc tập trung chủ yếu ở lao động kỹ năng thấp – những người dễ bị thay thế bởi tự động hóa hoặc cắt giảm nhân sự khi doanh nghiệp tái cấu trúc.
Thị trường lao động đang đòi hỏi ngày càng cao đối với nhân sự (Ảnh Kinh tế đô thị)
Bước sang đầu năm 2026, nhu cầu tuyển dụng được dự báo tăng ở một số lĩnh vực sản xuất như chế biến thực phẩm, sản xuất phương tiện vận tải và một số ngành phục vụ xuất khẩu. Ngược lại, các ngành chịu sức ép chuyển đổi công nghệ và siết tiêu chuẩn môi trường có thể tiếp tục tinh giản lao động.
Giới chuyên gia nhận định, mốc 53 triệu người có việc làm trong quý I/2026 là khả thi nếu đơn hàng xuất khẩu ổn định và đầu tư công tiếp tục được đẩy mạnh. Tuy nhiên, bài toán dài hạn không nằm ở việc tăng thêm vài trăm nghìn chỗ làm, mà ở chất lượng việc làm, năng suất và khả năng thích ứng của người lao động trước làn sóng số hóa.
Thị trường lao động năm 2026 vì thế được nhìn nhận không chỉ là câu chuyện phục hồi, mà còn là giai đoạn tái cấu trúc. Ai có kỹ năng, có khả năng cập nhật công nghệ sẽ nắm lợi thế. Ngược lại, lao động thiếu đào tạo sẽ tiếp tục đối diện rủi ro bị đào thải, dù tổng số việc làm trên thị trường vẫn tăng lên./.
nguonluc