Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học ban hành kèm Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) mở rộng đối tượng được dự tuyển trình độ tiến sĩ. Điểm đáng chú ý là người có bằng đại học loại Khá cũng có cơ hội đăng ký, thay vì chỉ giới hạn ở người đã tốt nghiệp thạc sĩ hoặc đại học loại Giỏi trở lên như quy định trước đây.
Theo Điều 14 của Quy chế, người dự tuyển tiến sĩ thuộc hai nhóm. Thứ nhất là người đã tốt nghiệp hoặc đủ điều kiện được công nhận tốt nghiệp trình độ thạc sĩ. Thứ hai là người đã tốt nghiệp hoặc đủ điều kiện được công nhận tốt nghiệp trình độ đại học hạng Giỏi trở lên, bao gồm cả chương trình đào tạo chuyên sâu.
Đối với người tốt nghiệp đại học hạng Khá, quy chế cho phép dự tuyển nếu đáp ứng yêu cầu bổ sung về công trình nghiên cứu khoa học hoặc kinh nghiệm công tác theo quy định của chương trình đào tạo.
Như vậy, bằng thạc sĩ không còn là điều kiện bắt buộc đối với tất cả người muốn dự tuyển tiến sĩ. Tuy nhiên, quy định này không đồng nghĩa người có bằng đại học loại Khá đương nhiên được nhận vào học. Ứng viên vẫn phải đáp ứng các điều kiện đầu vào và trải qua quy trình tuyển sinh của cơ sở đào tạo.
Sinh viên tốt nghiệp đại học. (Ảnh minh hoạ: Báo điện tử chuyên trang TP HCM)
Thay đổi cách xác định điều kiện nghiên cứu
So với Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT, quy định mới có sự điều chỉnh đáng chú ý về điều kiện dự tuyển. Trước đây, người dự tuyển phải đáp ứng yêu cầu về kinh nghiệm nghiên cứu, thể hiện qua luận văn thạc sĩ theo định hướng nghiên cứu, bài báo hoặc báo cáo khoa học đã công bố; hoặc có ít nhất 2 năm làm giảng viên, nghiên cứu viên tại cơ sở đào tạo, tổ chức khoa học và công nghệ. Quy chế cũ cũng yêu cầu người dự tuyển có dự thảo đề cương nghiên cứu và kế hoạch học tập, nghiên cứu toàn khóa.
Với Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT, các điều kiện được thiết kế theo hướng tăng quyền chủ động cho cơ sở đào tạo. Quy chế quy định người dự tuyển phải đáp ứng yêu cầu đầu vào do trường xác định, nhưng không được thấp hơn chuẩn chương trình đào tạo ở trình độ, lĩnh vực và ngành tương ứng.
Cơ sở đào tạo có trách nhiệm quy định cụ thể yêu cầu về kiến thức nền tảng, học phần hoặc khối lượng học tập bổ sung, năng lực nghiên cứu, ngoại ngữ, kinh nghiệm công tác, định hướng nghiên cứu và những điều kiện cần thiết khác.
Cách tiếp cận này cho phép các trường xây dựng tiêu chí tuyển chọn phù hợp với đặc thù ngành đào tạo và định hướng nghiên cứu. Tuy nhiên, quyền tự chủ không đồng nghĩa được hạ thấp yêu cầu chất lượng đầu vào. Các tiêu chí tuyển sinh vẫn phải bảo đảm chuẩn chương trình đào tạo và nguyên tắc công khai, minh bạch, công bằng.
Các trường quyết định phương thức tuyển sinh
Theo Điều 15 của Quy chế, cơ sở đào tạo được tổ chức tuyển sinh tiến sĩ một hoặc nhiều đợt trong năm, căn cứ năng lực đào tạo, điều kiện bảo đảm chất lượng và yêu cầu đầu vào của từng chương trình.
Phương thức tuyển sinh gồm thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp cả hai hình thức. Việc lựa chọn phương thức do cơ sở đào tạo quyết định, bảo đảm đánh giá minh bạch, khách quan và trung thực về kiến thức, năng lực của người dự tuyển.
Đối với chương trình được giảng dạy bằng tiếng nước ngoài, ứng viên phải đáp ứng yêu cầu về năng lực ngôn ngữ tương ứng. Người dự tuyển là công dân nước ngoài còn phải bảo đảm yêu cầu về ngôn ngữ sử dụng trong chương trình và các điều kiện học tập theo quy định của cơ sở đào tạo.
Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT được ban hành ngày 30/6/2026, có hiệu lực từ ngày ban hành. Tuy nhiên, Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học được áp dụng đối với các khóa tuyển sinh trình độ thạc sĩ, tiến sĩ có thông báo tuyển sinh từ ngày 1/1/2027. Thông tư này thay thế Thông tư 23/2021/TT-BGDĐT về tuyển sinh, đào tạo thạc sĩ và Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT về tuyển sinh, đào tạo tiến sĩ.
nguonluc