Hướng dẫn viên du lịch tại di tích Lam Kinh liên quan tới vụ việc. Ảnh cắt từ clip
Những ngày đầu tháng 1/2026, trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook và TikTok xuất hiện trở lại một đoạn clip ghi lại hình ảnh một nữ hướng dẫn viên đang thuyết minh cho du khách tại khu vực Chính điện Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh. Trong đoạn clip, người hướng dẫn có nhắc tới triều Tây Sơn khi nói về công trình và không gian lịch sử nơi đây. Nội dung này nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng, kéo theo nhiều ý kiến phản ứng gay gắt, cho rằng phần thuyết minh đã làm sai lệch bối cảnh lịch sử của Lam Kinh – vùng đất gắn liền với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và sự hình thành của vương triều Hậu Lê.
Ngay sau khi thông tin lan truyền, Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đã vào cuộc xác minh. Qua rà soát, cơ quan quản lý xác định đoạn clip không phải mới được ghi lại mà xuất hiện từ khoảng mùa hè năm 2024. Điều này được nhận diện rõ qua trang phục mùa hè của du khách xuất hiện trong video. Người phụ nữ trong clip là cán bộ hướng dẫn viên từng công tác tại Ban Quản lý Di tích lịch sử Lam Kinh trước đây, nay trực thuộc Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa.
Quá trình làm rõ cho thấy, trong lúc thực hiện nhiệm vụ thuyết minh tại khu vực Chính điện, hướng dẫn viên đã trình bày nội dung không đúng với kịch bản thuyết minh đã được cơ quan chuyên môn phê duyệt. Nội dung chính thức của Lam Kinh không bao gồm thông tin liên quan đến triều Tây Sơn ở không gian Chính điện. Việc đưa chi tiết này vào phần giới thiệu được xác định là sai sót cá nhân, phát sinh trong quá trình hướng dẫn du khách tham quan.
Từ góc độ quản lý, cơ quan chức năng cho rằng dù sai sót có thể xuất phát từ nhận thức chủ quan hay nhầm lẫn nhất thời, hậu quả của nó lại không hề nhỏ. Lam Kinh là di tích quốc gia đặc biệt, mang giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh sâu sắc, do đó mọi lời thuyết minh tại đây đều cần sự chuẩn xác tuyệt đối. Chỉ một chi tiết không đúng cũng có thể gây hiểu lầm cho công chúng, nhất là trong bối cảnh thông tin dễ dàng bị cắt ghép, lan truyền nhanh chóng trên môi trường số.
Sau khi xác minh đầy đủ, Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đã quyết định đình chỉ công tác thuyết minh đối với nữ hướng dẫn viên trong clip. Đồng thời, đơn vị tiến hành chấn chỉnh toàn diện hoạt động thuyết minh, hướng dẫn tại di tích Lam Kinh. Việc kiểm điểm được tổ chức nghiêm túc, nhằm làm rõ trách nhiệm của cá nhân liên quan cũng như trách nhiệm trong khâu quản lý, đào tạo và giám sát chuyên môn.
Theo nhận định của cơ quan quản lý, sự việc này được coi là một bài học sâu sắc đối với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Hướng dẫn viên tại các di tích lịch sử không chỉ là người cung cấp thông tin cho du khách, mà còn đóng vai trò như “người kể chuyện lịch sử”, trực tiếp truyền tải tri thức, ký ức và giá trị văn hóa đến công chúng. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là kiến thức nền vững chắc, mà còn là ý thức tuân thủ chặt chẽ nội dung thuyết minh đã được thẩm định.
Quần thể di tích Lam Kinh nhìn từ trên cao. Ảnh: Bộ VHTT&DL
Lam Kinh, còn được gọi là Lam Sơn, là quê hương của Anh hùng dân tộc Lê Lợi, nơi phát tích cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đánh đuổi quân Minh xâm lược trong giai đoạn 1418–1428. Sau khi lên ngôi năm 1428, vua Lê Thái Tổ cho xây dựng Lam Kinh, hay Tây Kinh, song song với Đông Kinh (Thăng Long), làm nơi thờ cúng tổ tiên và an táng các hoàng đế, hoàng hậu triều Lê. Trải qua hàng trăm năm lịch sử, Lam Kinh vẫn bảo lưu hệ thống công trình kiến trúc đặc sắc như Chính điện, sân Rồng, thềm Rồng, Nghi môn, Thái miếu, cầu Bạch, nhà bia, giếng cổ, hồ Như Áng và nhiều hạng mục khác, phản ánh một giai đoạn vàng son của lịch sử dân tộc.
Chính vì ý nghĩa đó, việc thuyết minh tại Lam Kinh không đơn thuần là hoạt động du lịch, mà còn là công việc mang tính trách nhiệm cao đối với lịch sử. Sai sót trong thuyết minh, dù chỉ ở mức độ cá nhân, vẫn có thể ảnh hưởng đến hình ảnh di tích, làm giảm niềm tin của công chúng và gây tổn hại đến giá trị di sản nếu không được xử lý kịp thời.
Trong hơn một thập kỷ qua, Lam Kinh đã được Nhà nước quan tâm đầu tư tu bổ, phục hồi với hàng chục hạng mục, tổng kinh phí lên tới hàng trăm tỉ đồng. Song song với việc bảo tồn vật thể, công tác gìn giữ giá trị phi vật thể, trong đó có hoạt động thuyết minh, cũng ngày càng được chú trọng. Sự cố vừa qua cho thấy, bên cạnh hạ tầng và cảnh quan, yếu tố con người vẫn là mắt xích then chốt quyết định chất lượng bảo tồn di sản.
Từ vụ việc này, Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa khẳng định sẽ tiếp tục siết chặt quản lý, nâng cao chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức lịch sử và kỹ năng nghiệp vụ. Mục tiêu được đặt ra là bảo đảm mỗi lời thuyết minh tại Lam Kinh không chỉ đúng sử liệu, đúng quy định chuyên môn, mà còn tương xứng với tầm vóc lịch sử và giá trị thiêng liêng của vùng đất khởi nguồn triều Lê.
Sự việc đình chỉ hướng dẫn viên vì sai sót thuyết minh tại Lam Kinh, xét cho cùng, không chỉ là câu chuyện xử lý một cá nhân cụ thể, mà còn là lời nhắc nhở rõ ràng về trách nhiệm chung trong công tác bảo tồn di sản. Trong không gian lịch sử đặc biệt, mọi chi tiết đều cần được cân nhắc cẩn trọng, bởi lịch sử không chỉ được lưu giữ trong bia đá, kiến trúc, mà còn được truyền lại qua từng lời kể đến với các thế hệ hôm nay và mai sau./.
nguonluc