Bằng cấp tốt chưa đồng nghĩa với đáp ứng yêu cầu tuyển dụng
Trong thị trường lao động có tính cạnh tranh, kết quả học tập vẫn là một căn cứ quan trọng để nhà tuyển dụng đánh giá nền tảng kiến thức của ứng viên. Tuy nhiên, đối với sinh viên mới tốt nghiệp, bằng cấp không phải yếu tố duy nhất quyết định khả năng được tuyển dụng.
Thực tế, có những sinh viên tốt nghiệp loại giỏi nhưng vẫn mất nhiều tháng tìm kiếm công việc phù hợp. Một trong những nguyên nhân được các chuyên gia nhân lực và đại diện doanh nghiệp chỉ ra là khoảng cách giữa kiến thức lý thuyết với khả năng vận dụng vào công việc.
Nhiều sinh viên có nền tảng chuyên môn nhưng còn thiếu kinh nghiệm thực tế, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và tư duy độc lập. Khi tiếp xúc với môi trường doanh nghiệp, những hạn chế này có thể khiến người mới tốt nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp nhận nhiệm vụ và xử lý tình huống phát sinh.
Bên cạnh năng lực chuyên môn, cách thức ứng tuyển cũng ảnh hưởng đến cơ hội việc làm. Hồ sơ cá nhân chưa thể hiện rõ năng lực, thành tích và giá trị có thể đóng góp; kỹ năng phỏng vấn còn hạn chế, chưa biết cách trình bày điểm mạnh và chứng minh khả năng đáp ứng công việc.
Một số ứng viên cũng chưa tìm hiểu kỹ nhu cầu tuyển dụng, trong khi kỳ vọng về mức lương, vị trí và môi trường làm việc chưa tương xứng với kinh nghiệm hiện có.
Ở phía doanh nghiệp, tình trạng mất cân đối cung - cầu lao động và sự thận trọng trong hoạt động tuyển dụng khi kinh tế biến động cũng tác động đến cơ hội việc làm. Đặc biệt, yêu cầu tuyển dụng đang chú trọng hơn đến hiệu suất, khả năng thích nghi và năng lực ứng dụng công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI).
Nhà tuyển dụng cần gì ngoài tấm bằng giỏi?. (Ảnh minh hoạ: Báo Chính phủ)
Kinh nghiệm, kỹ năng và thái độ tạo nên năng lực nghề nghiệp
Đối với nhân sự mới tốt nghiệp, doanh nghiệp không nhất thiết đòi hỏi người lao động phải thành thạo công việc ngay từ đầu. Điều quan trọng là thái độ nghiêm túc, tinh thần học hỏi, khả năng thích nghi và sự kiên trì trong quá trình làm việc.
Thực tế tuyển dụng cho thấy, một số nhân sự trẻ còn e ngại khi được giao nhiệm vụ có mức độ khó cao hơn hoặc chưa đủ kiên trì trong giai đoạn làm quen với công việc. Khi người lao động nghỉ việc quá sớm, doanh nghiệp phải tiếp tục dành thời gian và nguồn lực tuyển dụng, hướng dẫn nhân sự mới.
Mỗi doanh nghiệp có quy trình, phương thức tổ chức và đặc thù công việc riêng. Vì vậy, người mới đi làm cần có thời gian tìm hiểu, tích lũy kinh nghiệm và từng bước nâng cao khả năng đảm nhận nhiệm vụ. Việc đánh giá mức độ phù hợp với nghề nghiệp chỉ sau một thời gian ngắn có thể khiến người lao động bỏ lỡ cơ hội học hỏi và phát triển.
Theo góc nhìn từ doanh nghiệp, sinh viên cần chú trọng năm nhóm năng lực gồm kinh nghiệm thực tế, kỹ năng nghề nghiệp, năng lực công nghệ, ngoại ngữ và thái độ làm việc có trách nhiệm.
Trong đó, kinh nghiệm có thể được tích lũy từ khi còn học đại học thông qua thực tập, tham gia dự án, hoạt động nghề nghiệp và những trải nghiệm gắn với chuyên môn. Các kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian và giải quyết vấn đề cũng cần được rèn luyện song song với kiến thức chuyên ngành.
Khi tham gia tuyển dụng, ứng viên nên xây dựng hồ sơ phù hợp với từng vị trí, tập trung vào những kỹ năng, kết quả và trải nghiệm thực tế thay vì chỉ liệt kê bằng cấp, chứng chỉ. Việc tìm hiểu yêu cầu công việc, chuẩn bị phỏng vấn và cân nhắc mức lương phù hợp với năng lực cũng giúp người trẻ chủ động hơn trong quá trình tìm việc.
Gắn đào tạo với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp
Khó khăn của sinh viên khi tìm việc không thể chỉ được nhìn nhận từ phía người lao động. Khoảng cách giữa chương trình đào tạo và yêu cầu thực tế của doanh nghiệp cũng đặt ra trách nhiệm đối với các cơ sở giáo dục.
Nếu người học chủ yếu tiếp cận kiến thức lý thuyết mà thiếu cơ hội thực hành, trải nghiệm nghề nghiệp, quá trình chuyển tiếp từ giảng đường đến môi trường làm việc sẽ gặp nhiều trở ngại. Do đó, tăng cường kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp cần được xem là một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo.
Các cơ sở giáo dục cần chú trọng hơn đến thực hành, thực tập và dự án nghề nghiệp; đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia vào quá trình xây dựng chương trình, hướng dẫn và đánh giá năng lực sinh viên. Qua đó, người học có cơ hội tiếp cận sớm với yêu cầu công việc, còn nhà trường có thêm cơ sở điều chỉnh nội dung đào tạo sát với thực tiễn.
Về phía doanh nghiệp, sự tham gia vào quá trình đào tạo không chỉ giúp tìm kiếm nguồn nhân lực phù hợp mà còn góp phần rút ngắn thời gian thích nghi của nhân sự mới sau tuyển dụng.
Trong bối cảnh công nghệ và yêu cầu nghề nghiệp liên tục thay đổi, người lao động cũng cần duy trì khả năng tự học, cập nhật kiến thức và nâng cao kỹ năng trong suốt quá trình làm việc.
Một tấm bằng tốt có thể tạo lợi thế ban đầu, nhưng năng lực vận dụng chuyên môn, kinh nghiệm thực tế, thái độ trách nhiệm và khả năng thích ứng mới là những yếu tố giúp người lao động khẳng định giá trị lâu dài. Bởi vậy, mục tiêu của đào tạo đại học không chỉ là giúp sinh viên tốt nghiệp với kết quả học tập cao mà còn phải chuẩn bị cho họ năng lực làm việc và phát triển nghề nghiệp trong thực tiễn.
nguonluc