Vài năm trở lại đây, các đội tuyển thi học sinh giỏi của Việt Nam liên tục ghi dấu ấn tại các kỳ thi Olympic khu vực và quốc tế với những tấm huy chương danh giá. Đa phần những em học sinh được giải cao trong các kỳ thi này đều chọn con đường du học. Tuy nhiên, một thực tế đáng suy nghĩ là phần lớn sau khi du học các em đều chọn ở lại nước ngoài làm việc thay vì quay về cống hiến.
Tại Hội nghị tổng kết công tác tập huấn và bồi dưỡng các đội tuyển Olympic quốc tế giai đoạn 2016–2025, Giáo sư Huỳnh Văn Chương – Cục trưởng Cục Quản lý Chất lượng (Bộ GD&ĐT) nhận định, mặc dù Nhà nước, các địa phương và doanh nghiệp đã quan tâm, đầu tư, khen thưởng kịp thời cho học sinh đạt giải, nhưng khâu phát triển, sử dụng và gắn kết nhân tài sau khi đạt huy chương vẫn còn bỏ ngỏ.
Ông Chương cho biết sự trăn trở của ông và cả ngành giáo dục là vấn đề làm sao để các em học sinh đạt giải quốc tế quay trở lại cống hiến cho đất nước, chứ không chỉ dừng lại ở một tấm huy chương hay bằng khen mà các em đạt được hôm nay.
Trong vài năm trở lại đây các đội tuyển quốc gia của Việt Nam đã đạt thành tích ấn tượng trong các kỳ thi quốc tế (Ảnh VOV)
Theo đại diện Bộ GD&ĐT, có ba nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng các em học sinh giỏi sau khi đi du học không trở về làm việc trong nước.
Thứ nhất, Việt Nam vẫn đang thiếu cơ chế đào tạo và bồi dưỡng đặc thù dành riêng cho nhóm học sinh tài năng. Sau khi đạt giải, các em thường phải tự tìm hướng đi và đa phần sẽ chọn du học trên con đường phát triển năng lực. Thông thường sau khi đã sinh sống và học tập quen ở môi trường mới các em sẽ chọn ở lại thay vì về nước.
Thứ hai, nhà nước và các doanh nghiệp vẫn chưa có chính sách tuyển dụng, đãi ngộ và môi trường làm việc tương xứng. Mặc dù nhiều học sinh muốn trở về Việt Nam nhưng lại e ngại với mức lương thấp, ít cơ hội phát triển và thiếu điều kiện để nghiên cứu.
Thứ ba, các tổ chức, doanh nghiệp và cơ quan nhà nước chưa hình thành mạng lưới liên kết và theo dõi lâu dài với các cựu học sinh đạt giải, khiến việc huy động họ tham gia vào các chương trình nghiên cứu, giảng dạy hoặc chuyển giao tri thức cho trong nước còn hạn chế.
Việc chống chảy máu chất xám là hết sức quan trọng để có thêm nguồn lực chất lượng cao (Ảnh Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP.HCM)
Trước thực trạng này, từ năm nay, Bộ GD&ĐT cho biết sẽ phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan liên quan để xây dựng Chiến lược quốc gia về phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng nhân tài trẻ. Đề án này hướng tới việc tạo cơ chế linh hoạt, đãi ngộ hấp dẫn, đồng thời mở ra con đường để học sinh tài năng có thể phát triển sự nghiệp trong nước.
Bộ cũng đề nghị các trường đại học, viện nghiên cứu chủ động thiết kế những chương trình đào tạo xuất sắc, đủ sức cạnh tranh với quốc tế nhằm thu hút học sinh đạt giải chọn học và làm việc tại Việt Nam.
Ngoài ra, Bộ GD&ĐT đang triển khai đề án lựa chọn, bồi dưỡng và đãi ngộ nhân tài theo Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị, trong đó có thí điểm đào tạo vượt cấp, song bằng – cho phép học sinh tài năng vừa học đại học trong nước, vừa theo học trực tuyến ngắn hạn tại các cơ sở giáo dục uy tín nước ngoài để nhận bằng quốc tế.
Giới chuyên môn kỳ vọng, nếu các chính sách này được thực thi hiệu quả, Việt Nam không chỉ giữ chân được những nhân tài mà còn tạo nền tảng để hình thành một thế hệ nhà khoa học, nhà sáng tạo trẻ mang tầm quốc tế, nhưng vẫn gắn bó và cống hiến cho quê hương.
nguonluc