Ngày 20/5/2026, Meta Platforms Inc., công ty mẹ của Facebook, Instagram và WhatsApp, bắt đầu triển khai một đợt cắt giảm nhân sự quy mô lớn, ảnh hưởng tới khoảng 8.000 lao động trên toàn cầu. Đợt sa thải được thực hiện trong bối cảnh tập đoàn này đang dồn nguồn lực mạnh mẽ vào trí tuệ nhân tạo, coi AI là trọng tâm chiến lược trong cuộc cạnh tranh với các đối thủ như Google và OpenAI.
Singapore, trung tâm quan trọng của Meta tại châu Á, là nơi đầu tiên ghi nhận làn sóng thông báo sa thải. Theo các nguồn tin quốc tế, nhiều nhân viên tại đây nhận email vào khoảng 4 giờ sáng, trước khi các nhóm lao động tại châu Âu và Mỹ nhận thông báo tương tự theo múi giờ từng khu vực. Trong thời gian tiến hành cắt giảm, Meta khuyến khích nhân viên làm việc tại nhà để hạn chế xáo trộn tại văn phòng.
Các vị trí bị ảnh hưởng nhiều nhất được cho là thuộc nhóm kỹ thuật và phát triển sản phẩm, vốn từng được xem là “xương sống” của các tập đoàn công nghệ. Điều đáng chú ý là đợt cắt giảm này diễn ra gần như song song với việc Meta điều chuyển khoảng 7.000 nhân viên sang các nhóm mới liên quan đến AI, bao gồm phát triển sản phẩm, trợ lý ảo và các quy trình vận hành dựa trên trí tuệ nhân tạo.
Logo Meta tại sự kiện ở Việt Nam, tháng 10/2024. Ảnh: VnExpress
Trong một bản ghi nhớ nội bộ, bà Janelle Gale, Giám đốc Nhân sự của Meta, cho rằng công ty đang bước vào giai đoạn nhiều bộ phận có thể vận hành với cấu trúc gọn hơn, ít tầng nấc hơn và các nhóm nhỏ có khả năng ra quyết định nhanh hơn. Theo cách diễn giải của Meta, bộ máy tinh giản sẽ giúp tăng tốc độ xử lý công việc, nâng cao tinh thần làm chủ và cải thiện hiệu suất vận hành.
Tuy nhiên, phía sau những cụm từ quen thuộc như “tinh gọn”, “hiệu quả” hay “tái cấu trúc” là một thực tế khắc nghiệt hơn: AI đang khiến nhiều công việc từng cần đội ngũ đông đảo trở nên có thể tự động hóa một phần. Khi các kỹ sư được khuyến khích dùng AI để hỗ trợ viết mã, khi nhà quản lý có thể sử dụng trợ lý ảo để xử lý một phần công việc điều hành, ranh giới giữa “công nghệ hỗ trợ con người” và “công nghệ thay thế con người” ngày càng trở nên mong manh.
Dưới thời CEO Mark Zuckerberg, Meta đang đặt cược lớn vào AI. Tập đoàn này dự kiến chi khoản đầu tư khổng lồ cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo, với mức chi tiêu vốn năm 2026 có thể lên tới 145 tỷ USD. Việc cắt giảm nhân sự được xem là một phần trong nỗ lực bù đắp chi phí cho cuộc đua tốn kém này. Tuy vậy, theo một số ước tính được truyền thông tài chính dẫn lại, khoản tiết kiệm từ đợt sa thải chỉ vào khoảng 3 tỷ USD mỗi năm – con số rất nhỏ so với quy mô đầu tư AI mà Meta đang theo đuổi.
Đáng chú ý, làn sóng tái cấu trúc này cũng làm gia tăng bất ổn trong nội bộ Meta. Hơn 1.500 nhân viên được cho là đã ký đơn kiến nghị, phản đối kế hoạch thu thập dữ liệu từ thiết bị làm việc cá nhân, bao gồm thao tác bàn phím, di chuyển chuột và nội dung màn hình, nhằm phục vụ huấn luyện AI. Vấn đề không chỉ nằm ở nguy cơ mất việc, mà còn ở cảm giác người lao động đang bị biến thành “nguồn dữ liệu sống” cho chính hệ thống có thể thay thế họ trong tương lai.
Từ câu chuyện của Meta, có thể thấy tác động của AI đến việc làm đang bước sang một giai đoạn mới. Trước đây, AI thường được nhắc đến như công cụ hỗ trợ tăng năng suất. Nhưng hiện nay, tại các tập đoàn công nghệ lớn, AI đã trở thành lý do để thiết kế lại tổ chức, giảm cấp quản lý trung gian, thu hẹp quy mô đội nhóm và yêu cầu mỗi nhân sự phải làm được nhiều việc hơn với ít nguồn lực hơn.
Đợt cắt giảm quy mô lớn khiến hàng nghìn nhân viên nhận Meta nhận 'tráp sa thải' vào lúc rạng sáng
Điều này đặt ra cảnh báo lớn cho thị trường lao động. Những công việc lặp lại, dễ chuẩn hóa, phụ thuộc nhiều vào quy trình hoặc có thể đo lường bằng dữ liệu sẽ chịu áp lực đầu tiên. Không chỉ lao động phổ thông, ngay cả kỹ sư phần mềm, nhân viên sản phẩm, nhân sự truyền thông, phân tích dữ liệu, chăm sóc khách hàng hay quản lý cấp trung cũng có thể bị ảnh hưởng nếu phần việc của họ bị AI hỗ trợ hoặc tự động hóa đáng kể.
Tuy nhiên, AI không đơn giản là “kẻ cướp việc” theo nghĩa tuyệt đối. Công nghệ này cũng tạo ra những vị trí mới trong phát triển mô hình, quản trị dữ liệu, kiểm định AI, đạo đức công nghệ, an toàn hệ thống và thiết kế trải nghiệm người dùng với AI. Vấn đề là tốc độ biến mất của nhiều việc làm cũ có thể nhanh hơn tốc độ người lao động kịp học kỹ năng mới.
Vì vậy, bài học từ Meta không chỉ dành cho ngành công nghệ. Nó là tín hiệu cảnh báo cho mọi doanh nghiệp và người lao động rằng: trong kỷ nguyên AI, kỹ năng chuyên môn đơn thuần là chưa đủ. Người lao động cần biết sử dụng AI như một công cụ làm việc, đồng thời phải phát triển những năng lực khó thay thế hơn như tư duy phản biện, sáng tạo, giao tiếp, phán đoán tình huống, quản trị con người và khả năng ra quyết định trong bối cảnh phức tạp.
Đợt sa thải 8.000 người tại Meta vì thế không chỉ là thông tin nhân sự của một tập đoàn riêng lẻ. Nó là dấu hiệu báo trước tương lai việc làm đang thay đổi nhanh và 'lạnh lùng' hơn nhiều chuyên gia dự đoán. AI có thể giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn, nhưng nếu thiếu chiến lược chuyển đổi nhân lực nhân văn và có trách nhiệm, cái giá phải trả sẽ không chỉ nằm trên bảng cân đối tài chính, mà còn nằm ở sự bất an của hàng triệu người lao động.
nguonluc