Việc lô sầu riêng đầu tiên của Việt Nam được thông quan thành công theo cơ chế “luồng xanh” tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn) không chỉ mang ý nghĩa của một hoạt động xuất khẩu đơn lẻ, mà còn đánh dấu bước chuyển mình rõ nét của ngành nông nghiệp trong tiến trình hiện đại hóa, minh bạch hóa và hội nhập sâu với thị trường quốc tế.
Sự kiện diễn ra ngày 10/4 đã thu hút sự quan tâm lớn từ giới quản lý, doanh nghiệp và người nông dân, bởi đây là lần đầu tiên một quy trình kiểm soát nông sản mang tính xuyên suốt – từ vùng trồng đến cửa khẩu – được vận hành đồng bộ và trong thực tế.
Ban tổ chức cùng đại diện các doanh nghiệp tham quan nông sản được kiểm soát
Lô hàng gồm 2 container với khoảng 14.000 quả sầu riêng, xuất phát từ vùng nguyên liệu tại Bảo Lộc (Lâm Đồng), được đóng gói theo tiêu chuẩn xuất khẩu với quy cách 10kg và 18kg/ thùng. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không nằm ở quy mô hay sản lượng, mà ở cách thức quản lý và vận hành chuỗi cung ứng – yếu tố đang dần trở thành “chìa khóa” quyết định năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
Khác với phương thức truyền thống vốn tập trung kiểm tra ở khâu cuối, mô hình “luồng xanh” áp dụng cách tiếp cận toàn diện ngay từ gốc. Toàn bộ quá trình sản xuất được giám sát chặt chẽ từ khâu cải tạo đất, chọn giống, chăm sóc cây trồng, đến thu hoạch và đóng gói. Mỗi công đoạn đều được cập nhật lên hệ thống dữ liệu số, tạo thành một chuỗi thông tin liên tục, minh bạch và có thể kiểm chứng.
Kiểm tra thực tế lô sầu riêng xuất khẩu đầu tiên áp dụng quy trình “luồng xanh” tại cửa khẩu
Một trong những điểm đột phá của mô hình này là việc áp dụng tem truy xuất nguồn gốc ngay từ khi trái còn trên cây. Khi đến giai đoạn thu hoạch, mỗi quả sầu riêng đều mang một “danh tính số”, tích hợp mã QR chứa đầy đủ thông tin về vùng trồng, quy trình canh tác, thời điểm thu hoạch cũng như hành trình vận chuyển. Điều này không chỉ giúp cơ quan chức năng dễ dàng kiểm soát chất lượng mà còn tạo dựng niềm tin vững chắc đối với đối tác nhập khẩu – yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các thị trường ngày càng siết chặt tiêu chuẩn.
Không dừng lại ở việc số hóa dữ liệu, “luồng xanh” còn giúp tái cấu trúc quy trình hành chính liên quan đến xuất khẩu. Trước đây, nhiều thủ tục như kiểm dịch thực vật hay cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) thường phải thực hiện tại cửa khẩu, gây áp lực lớn về thời gian và chi phí. Với mô hình mới, phần lớn các thủ tục này đã được hoàn tất ngay tại địa phương trước khi hàng hóa lên đường.
Cán bộ chức năng tiến hành kiểm định, đối chiếu thông tin truy xuất đối với sầu riêng trước khi xuất khẩu
Nhờ đó, thời gian từ khi thu hoạch đến khi thông quan được rút ngắn đáng kể, chỉ còn khoảng 6 ngày, thay vì kéo dài từ 8 đến 11 ngày như trước. Việc giảm thiểu thời gian không chỉ giúp tiết kiệm chi phí logistics mà còn đảm bảo độ tươi ngon của sản phẩm – yếu tố sống còn đối với các loại trái cây có giá trị cao như sầu riêng.
Bên cạnh đó, hệ thống giám sát vận chuyển bằng seal điện tử tích hợp công nghệ định vị GPS cũng được triển khai, cho phép theo dõi hành trình container theo thời gian thực. Mọi biến động trong quá trình vận chuyển đều được ghi nhận và cập nhật, giúp nâng cao khả năng kiểm soát rủi ro, hạn chế gian lận và đảm bảo tính toàn vẹn của hàng hóa.
Thành công của lô hàng đầu tiên theo cơ chế “luồng xanh” là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều bên liên quan: Từ cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, đơn vị logistics cho đến chính người nông dân – những chủ thể trực tiếp tham gia sản xuất. Sự liên kết này cho thấy một hướng đi mới trong phát triển nông nghiệp: Không còn đơn lẻ, manh mún mà chuyển sang mô hình chuỗi giá trị có tổ chức, có kiểm soát và có trách nhiệm.
Ở góc độ chiến lược, “luồng xanh” không chỉ giúp giải quyết bài toán trước mắt về thông quan nhanh, mà còn đặt nền móng cho một hệ sinh thái nông nghiệp số, nơi dữ liệu trở thành tài sản cốt lõi. Khi mọi thông tin được minh bạch hóa, nông sản Việt Nam sẽ có thêm “tấm hộ chiếu số” để bước vào những thị trường khó tính với yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và phát triển bền vững.
Lô sầu riêng được đóng container và vận chuyển qua cửa khẩu theo quy trình kiểm soát mới
Trong bối cảnh xuất khẩu nông sản ngày càng chịu áp lực cạnh tranh gay gắt, việc chủ động đổi mới phương thức quản lý, ứng dụng công nghệ và nâng cao chất lượng chuỗi cung ứng là điều tất yếu. Lô sầu riêng đầu tiên thông quan theo “luồng xanh” vì thế không chỉ là một sự kiện mang tính thử nghiệm, mà có thể xem là bước khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới – nơi nông nghiệp Việt Nam tiến gần hơn đến chuẩn mực toàn cầu.
Nếu được nhân rộng và hoàn thiện, mô hình này hứa hẹn sẽ mở ra cơ hội lớn cho nhiều mặt hàng nông sản khác, góp phần nâng cao giá trị xuất khẩu, khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ nông sản thế giới.
nguonluc