Vụ cháy ô tô xảy ra khoảng 15h23 ngày 1/5 tại cây xăng Petrolimex số 90, xã Thăng Điền, TP Đà Nẵng, đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Theo thông tin ban đầu, ô tô do Võ Nguyễn Duy An, 24 tuổi, điều khiển ghé vào trụ bơm xăng số 1 để tiếp nhiên liệu. Trên xe lúc này có hai nam thiếu niên là T.H.T., 17 tuổi, và D.A.K., 16 tuổi, cùng trú tại xã Thăng Điền.
Khi nhân viên cây xăng vừa chuẩn bị bơm nhiên liệu, phần cốp sau của xe bất ngờ phát nổ. Lửa nhanh chóng bùng lên dữ dội rồi lan ra toàn bộ phương tiện. Nhân viên cây xăng, người dân và lực lượng tại chỗ đã dùng bình chữa cháy để khống chế ngọn lửa. Khoảng 15 phút sau, đám cháy được dập tắt, nhưng khi lực lượng chức năng tiếp cận chiếc xe, hai thiếu niên mắc kẹt bên trong đã tử vong.
Qua xác minh ban đầu, cơ quan chức năng xác định trên xe có chứa khoảng 20-25 khối pin loại 24V cùng 9 bình ắc quy xe điện đồ chơi trẻ em đã được sạc đầy. Đây là chi tiết quan trọng, bởi pin và ắc quy là nhóm vật dụng tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ nếu được vận chuyển, bảo quản không đúng cách, đặc biệt khi xuất hiện trong môi trường có nguy cơ cao như cây xăng.
Không thể mặc định là tai nạn bất ngờ
Dưới góc độ pháp lý, một vụ cháy bất ngờ không đồng nghĩa với việc tất cả cá nhân liên quan đều được miễn trách nhiệm. Cơ quan điều tra cần làm rõ nguyên nhân trực tiếp dẫn đến vụ nổ, nguồn phát cháy, cách sắp xếp số pin và ắc quy trong xe, tình trạng kỹ thuật của phương tiện, nhận thức của tài xế và chủ xe về hàng hóa được vận chuyển.
Nếu kết quả điều tra cho thấy vụ cháy xuất phát từ sự kiện khách quan, không thể lường trước, không thể khắc phục dù những người liên quan đã áp dụng các biện pháp cần thiết trong khả năng cho phép, đây có thể được xem là sự kiện bất khả kháng. Trong trường hợp này, trách nhiệm hình sự có thể không được đặt ra đối với tài xế hoặc chủ xe nếu họ hoàn toàn không có lỗi.
Tuy nhiên, để kết luận một vụ việc là bất khả kháng, cơ quan chức năng phải có căn cứ rõ ràng. Không thể chỉ dựa vào việc ngọn lửa bùng phát bất ngờ để loại trừ trách nhiệm. Vấn đề cốt lõi là phải xác định có hay không hành vi vi phạm quy định an toàn, có hay không sự chủ quan, cẩu thả trong quá trình vận chuyển pin, ắc quy và đưa phương tiện vào khu vực cây xăng.
Trách nhiệm hình sự có thể được xem xét nếu cơ quan điều tra xác định có yếu tố lỗi dẫn đến vụ cháy. Ví dụ, nếu người điều khiển xe hoặc chủ xe biết rõ trên phương tiện đang chở nhiều pin, ắc quy đã sạc đầy nhưng vẫn vận chuyển trong điều kiện không bảo đảm an toàn, không có biện pháp cách ly, bảo quản, cảnh báo nguy cơ, thì đây có thể là dấu hiệu của sự cẩu thả.
Đặc biệt, việc đưa xe chở số lượng lớn pin và ắc quy vào cây xăng là yếu tố cần được làm rõ. Cây xăng là khu vực có nguy cơ cháy nổ cao, nơi các quy định về phòng cháy chữa cháy phải được tuân thủ nghiêm ngặt. Nếu việc vận chuyển, dừng đỗ, tiếp nhiên liệu trong điều kiện có hàng hóa dễ cháy nổ được xác định là nguyên nhân hoặc yếu tố góp phần gây ra thảm kịch, trách nhiệm pháp lý có thể rất nghiêm trọng.
Trong tình huống này, cơ quan điều tra có thể xem xét dấu hiệu của hành vi vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy. Nếu hành vi vi phạm quy định an toàn dẫn đến hậu quả làm chết người, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự tùy theo tính chất, mức độ lỗi và hậu quả thực tế. Ngoài ra, nếu có căn cứ cho thấy sự cẩu thả trực tiếp làm phát sinh hậu quả chết người, hành vi vô ý làm chết người cũng có thể được đặt ra để xem xét.
Tài xế có điều kiện cứu người nhưng không cứu?
Hình ảnh chiếc xe bị cháy và tài xế (mặc áo đen) được camera an ninh tại cây xăng ghi lại. Ảnh: Tuổi trẻ
Bên cạnh nguyên nhân gây cháy, một vấn đề khác khiến dư luận đặc biệt quan tâm là phản ứng của tài xế sau khi xe bốc cháy. Theo thông tin ban đầu, tài xế đã rời khỏi xe nhưng không mở cửa để hai nạn nhân thoát ra ngoài. Khi làm việc với cơ quan chức năng, tài xế khai rằng do quá hoảng sợ nên không mở cửa xe.
Về mặt pháp lý, lời khai hoảng sợ là một tình tiết cần được xem xét, nhưng không tự động loại trừ trách nhiệm. Cơ quan điều tra phải đánh giá cụ thể tài xế có biết hoặc buộc phải biết trên xe còn người hay không, thời điểm tài xế rời khỏi xe lửa đã lan đến mức nào, người này có đủ điều kiện thực tế để mở cửa hoặc hô hoán có người mắc kẹt hay không.
Nếu kết quả xác minh cho thấy tài xế có khả năng cứu giúp nạn nhân trong điều kiện không gây nguy hiểm nghiêm trọng cho bản thân, nhưng đã không thực hiện, cơ quan điều tra có thể xem xét dấu hiệu của hành vi không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng. Đây là tình huống pháp lý khác với lỗi gây ra vụ cháy. Nói cách khác, ngay cả khi tài xế không phải là người gây ra hỏa hoạn, người này vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm nếu bỏ mặc người khác trong tình trạng nguy hiểm mà mình có điều kiện cứu giúp.
Theo thông tin ban đầu, chiếc xe không thuộc sở hữu của tài xế, người này chỉ lái hộ cho chủ xe. Số pin và ắc quy trong cốp cũng không phải của tài xế, mà đang được vận chuyển đi nơi khác. Chi tiết này khiến trách nhiệm của chủ xe trở thành một hướng điều tra quan trọng.
Chủ xe có thể phải chịu trách nhiệm nếu biết rõ phương tiện được sử dụng để vận chuyển hàng hóa có nguy cơ cháy nổ nhưng không bảo đảm điều kiện an toàn. Nếu chủ xe là người sắp xếp, giao nhiệm vụ vận chuyển hoặc để hàng hóa trong xe mà không cảnh báo tài xế và những người đi cùng, trách nhiệm pháp lý có thể được đặt ra tùy theo mức độ liên quan.
Cơ quan điều tra cũng cần làm rõ ai là người sở hữu số pin, ắc quy; ai là người yêu cầu vận chuyển; hàng hóa được đóng gói, bảo quản ra sao; việc vận chuyển có tuân thủ quy định phòng cháy chữa cháy hay không. Những yếu tố này sẽ giúp xác định trách nhiệm không chỉ của tài xế, mà còn của chủ xe và những cá nhân liên quan khác.
Hai hướng trách nhiệm hình sự có thể được xem xét
Từ các thông tin hiện có, có thể thấy trách nhiệm hình sự trong vụ việc có thể được đặt ra theo hai hướng chính. Hướng thứ nhất là trách nhiệm liên quan đến nguyên nhân gây hỏa hoạn. Nếu tài xế, chủ xe hoặc người liên quan có lỗi trong việc vận chuyển, bảo quản pin, ắc quy hoặc vi phạm quy định phòng cháy chữa cháy, họ có thể bị xem xét về hành vi dẫn tới vụ cháy gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
Hướng thứ hai là trách nhiệm liên quan đến việc cứu giúp nạn nhân. Nếu có căn cứ cho thấy tài xế biết trên xe còn hai thiếu niên, có điều kiện mở cửa hoặc kêu cứu rõ ràng nhưng không làm, hành vi không cứu giúp người đang nguy hiểm đến tính mạng có thể được đặt ra. Đây là điểm khiến vụ việc không chỉ là một vụ cháy xe đơn thuần, mà còn là câu chuyện về nghĩa vụ pháp lý và đạo đức trong tình huống khẩn cấp.
Dù dư luận có nhiều bức xúc, việc xác định trách nhiệm hình sự phải dựa trên chứng cứ. Camera an ninh, lời khai của tài xế, chủ xe, nhân chứng, kết luận giám định cháy nổ, tình trạng khóa cửa xe, vị trí ngồi của nạn nhân và mức độ lan lửa trong từng thời điểm đều là những căn cứ quan trọng.
Vụ việc cũng cho thấy một bài học lớn về phòng cháy chữa cháy khi vận chuyển pin, ắc quy và các thiết bị tích điện. Với những vật dụng có nguy cơ cháy nổ, chỉ một sai sót nhỏ trong bảo quản hoặc vận chuyển cũng có thể dẫn đến hậu quả thảm khốc. Khi sự cố xảy ra tại cây xăng, mức độ nguy hiểm càng tăng cao.
Vụ cháy ô tô khiến hai thiếu niên tử vong không chỉ là một tai nạn đau lòng, mà còn là lời cảnh báo về trách nhiệm của người điều khiển phương tiện, chủ xe và những người liên quan đến quá trình vận chuyển hàng hóa có nguy cơ cháy nổ. Trách nhiệm hình sự của tài xế và chủ xe sẽ phụ thuộc vào kết quả điều tra, nhưng rõ ràng vụ việc đã đặt ra yêu cầu phải nhìn lại nghiêm túc cả kỹ năng xử lý khẩn cấp lẫn việc tuân thủ quy định an toàn phòng cháy chữa cháy.
nguonluc