Trong quản lý dược phẩm, mỹ phẩm, một quyết định thu hồi không phải là điểm quy trình cuối cùng của công tác quản lý Nhà nước. Đó mới là thời điểm một quy trình khác bắt đầu. Doanh nghiệp phải xác định nơi sản phẩm đã được phân phối; nhà thuốc và cơ sở kinh doanh phải kiểm tra kho, quầy hàng; cơ sở khám chữa bệnh phải rà soát việc cấp phát; sản phẩm phải được biệt trữ và hoàn trả; cơ quan chức năng phải kiểm tra kết quả. Trường hợp thuốc Lansomac 30 bị thu hồi, cho thấy khá rõ chuỗi trách nhiệm này.
Sau kết quả kiểm nghiệm xác định mẫu thuốc không đạt yêu cầu về chỉ tiêu tạp chất liên quan, Sở Y tế Hà Nội không chỉ yêu cầu thu hồi mà còn yêu cầu đơn vị liên quan gửi thông báo trong 2 ngày, lấy mẫu bổ sung và báo cáo thực hiện trong 15 ngày. Tương tự, với các lô mỹ phẩm Botanika, Xmen for Boss Intense và Coop Select, cơ sở kinh doanh tại Hà Nội phải rà soát, ngừng kinh doanh, ngừng sử dụng và trả sản phẩm về cơ sở cung ứng. Như vậy, hiệu quả của một quyết định hành chính phụ thuộc rất lớn vào tốc độ và chất lượng thực hiện các quy trình liên quan của cá nhân, tổ chức phối hợp ở tuyến cuối.
Dược sĩ tại nhà thuốc là “chốt chặn” gần người dân nhất
Trong chuỗi cung ứng thuốc, nhà thuốc là một trong những điểm tiếp xúc trực tiếp nhất với người bệnh và người thân của người bệnh. Dược sĩ không đơn thuần là người bán hàng. Khi có cảnh báo chất lượng, họ là người phải nhận diện chính xác tên thuốc – hàm lượng – số đăng ký – số lô – hạn dùng, thay vì thu hồi chung chung tất cả sản phẩm cùng tên. Đây là khác biệt rất quan trọng.
Một thông báo thu hồi có thể chỉ áp dụng với một lô cụ thể. Nếu nhân lực tại cơ sở không đủ kỹ năng truy xuất, có thể xảy ra hai tình huống: Sản phẩm cần thu hồi vẫn được bán; hoặc những sản phẩm không thuộc diện thu hồi lại bị loại bỏ không cần thiết. Chất lượng nguồn nhân lực vì thế tác động trực tiếp đến cả an toàn người bệnh lẫn quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp.
Hà Nội mở rộng hậu kiểm cơ sở kinh doanh dược
Sở Y tế Hà Nội đã xây dựng kế hoạch kiểm tra, hậu kiểm các cơ sở khám chữa bệnh và kinh doanh dược sau cấp phép trong năm 2026, triển khai từ tháng tháng 5-12/2026. Đối tượng gồm: Bệnh viện, phòng khám ngoài công lập và các cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc. Nếu cơ sở không còn đáp ứng điều kiện như thời điểm thẩm định ban đầu hoặc vi phạm quy chế chuyên môn, đoàn kiểm tra sẽ lập biên bản, báo cáo lãnh đạo Sở để xem xét xử lý.
Ngày 11/6, danh mục công khai của Sở Y tế Hà Nội còn cho thấy, Quyết định 1970/QĐ-SYT thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược và chứng nhận thực hành tốt GPs đối với 46 cơ sở; cùng ngày có Quyết định 1973/QĐ-SYT, liên quan 5 công ty và Quyết định 1984/QĐ-SYT về thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược và chứng nhận GDP. Ngày 12/6, Sở ban hành Quyết định 1994/QĐ-SYT về việc tiếp tục liên quan việc thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược và chứng nhận thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc.
Ở đây cần phân biệt: Danh mục công khai xác nhận các quyết định thu hồi giấy chứng nhận, nhưng phần kết quả tìm kiếm hiện tại chưa cho phép xác định rằng, tất cả các trường hợp đều bị thu hồi do vi phạm. Vì vậy khi khai thác từng doanh nghiệp, cần đọc quyết định gốc để xác định nguyên nhân cụ thể trước khi quy trách nhiệm.
Dược liệu và thuốc cổ truyền cũng được đưa vào diện kiểm tra
Ngày 16/6, Sở Y tế Hà Nội ban hành Kế hoạch 5789/KH-SYT, kiểm tra việc tuân thủ pháp luật trong hoạt động quản lý, sản xuất và kinh doanh dược liệu, thuốc dược liệu và thuốc cổ truyền trên địa bàn thành phố năm 2026. Đây là một lĩnh vực đặc biệt cần nguồn nhân lực có chuyên môn. Từ nhận diện dược liệu, bảo quản, kiểm soát nguồn gốc tới sản xuất thuốc cổ truyền đều đòi hỏi kiến thức nghề nghiệp. Nếu coi dược liệu như một loại hàng hóa thông thường, nguy cơ sai nguồn gốc, chất lượng hoặc điều kiện bảo quản có thể khó được nhận diện ở tuyến bán hàng.
Trong xu thế chuyển đổi số, việc quản lý lô hàng, cảnh báo thu hồi và truy xuất đường đi của sản phẩm có thể được thực hiện nhanh hơn bằng công nghệ. Nhưng công nghệ không tự giải quyết được tất cả. Một hệ thống dữ liệu tốt vẫn cần người nhập dữ liệu chính xác. Mã lô chỉ hữu ích khi nhân viên biết kiểm tra. Thông báo điện tử chỉ có tác dụng khi người phụ trách đọc, hiểu và hành động. Bởi vậy, cùng với hậu kiểm, một trong những giải pháp căn cơ là nâng cao năng lực của dược sĩ, nhân viên quản lý chất lượng, nhân sự pháp chế và đội ngũ quản lý tại doanh nghiệp dược, mỹ phẩm.
Cần theo dõi đến cùng kết quả thu hồi
Từ góc độ bảo vệ người tiêu dùng, công khai quyết định thu hồi là cần thiết nhưng chưa đủ. Thông tin sau thu hồi cũng cần được chú trọng: Doanh nghiệp đã phân phối bao nhiêu sản phẩm; bao nhiêu được thu hồi; số lượng đã tới tay người tiêu dùng; số còn tồn; việc tiêu hủy được thực hiện ra sao và cơ quan nào giám sát. Thông tin sau thu hồi chưa thấy được công khai về tiến độ được thực hiện, cách thức thu hồi, xử lý vi phạm…
Với những doanh nghiệp không hoàn thành nghĩa vụ đúng thời hạn, kết quả xử lý tiếp theo cũng cần được công khai. Đó không chỉ là yêu cầu về minh bạch. Nó còn giúp phân biệt giữa doanh nghiệp chủ động khắc phục với đơn vị chậm trễ hoặc không tuân thủ; đồng thời bảo vệ những doanh nghiệp, nhà thuốc và người hành nghề thực hiện đúng quy định.
Bảo vệ sức khỏe bắt đầu từ trách nhiệm của mỗi con người
Thuốc và mỹ phẩm là những sản phẩm đặc thù bởi chất lượng của chúng có thể tác động trực tiếp tới sức khỏe. Do đó, phía sau những tiêu chuẩn kỹ thuật và giấy phép hành chính luôn là trách nhiệm của con người. Một kiểm nghiệm viên phát hiện mẫu bất thường; một cán bộ quản lý kịp thời ban hành cảnh báo; một nhân viên kho ngừng xuất đúng lô; một dược sĩ chủ động kiểm tra quầy hàng; một người phụ trách chất lượng trung thực báo cáo sai sót – mỗi hành động đều có thể trở thành một lớp bảo vệ người tiêu dùng.
Xây dựng nguồn nhân lực y – dược có chuyên môn, kỷ luật và đạo đức nghề nghiệp vì thế không phải câu chuyện bên lề của quản lý thị trường. Đó chính là một trong những nền tảng quan trọng để những viên thuốc, sản phẩm chăm sóc sức khỏe và mỹ phẩm đến tay người dân thực sự an toàn.
nguonluc